Okres zasiłkowy – jak długo można pobierać zasiłek chorobowy? Czy zwolnienia lekarskie sumują się do 182 dni?

Ile razy można iść na zwolnienie lekarskie, żeby było płatne? Ile w ogóle można przebywać na L4, zanim ZUS przestanie płacić?

Jeśli pracownik czy zleceniobiorca zgłoszony do ubezpieczenia chorobowego idzie na zwolnienie lekarskie, to za czas tego zwolnienia ma prawo do wynagrodzenia chorobowego (tylko pracownik) albo zasiłku – zarówno pracownik, jak i zleceniobiorca.

Tyle, że na takim płatnym zwolnieniu lekarskim nie można przebywać w nieskończoność. W pewnym momencie kończy się okres, zwany okresem zasiłkowym i jeśli zwolnienie lekarskie nadal trwa, to jest ono już niepłatne co do zasady.

Omówmy od strony praktycznej ten okres zasiłkowy – ile wynosi, kiedy się zaczyna i kiedy kończy, ile razy pracownik może iść na zwolnienie lekarskie, aby było ono płatne. Zostań do końca i posłuchaj, powiemy o rzeczach praktycznych, a nieoczywistych i ważnych, zarówno dla pracownika na zwolnieniu lekarskim, jak i pracodawcy czy kadrowej.

Ile wynosi okres zasiłkowy? Kiedy jest wydłużony do 270 dni?

Taki klasyczny okres zasiłkowy wynosi 182 dni. Wynika to wprost z art. 8 ust. 1 tzw. ustawy zasiłkowej, czyli ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Jednocześnie jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą lub występuje w trakcie ciąży, okres zasiłkowy wynosi 270 dni.

Ważna rzecz – zwolnienia lekarskie sumują się do tych 182 czy 270 dni, ale one nie muszą być w ciągłości. Między nimi mogą wystąpić przerwy. Wymieńmy teraz okresy wliczane i niewliczane do jednego okresu zasiłkowego.

O chorobowych i zasiłkach mówimy również w naszym wygodnym i praktycznym kursie – Kurs online Kadry i płace od podstaw

Co się wlicza do okresu zasiłkowego?

Do okresu zasiłkowego wlicza się:

• okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy – czyli przykładowo mamy kilka zwolnień lekarskich następujących jedno po drugim, bez przerwy

• okresy poprzednich niezdolności do pracy, jeżeli przerwa pomiędzy ustaniem poprzedniej a powstaniem ponownej niezdolności do pracy nie przekraczała 60 dni – czyli mamy kilka zwolnień lekarskich, z przerwami, ale te przerwy nie są dłuższe niż 60 dni.

Nie ma tu znaczenia, czy po przerwie zwolnienie lekarskie zostaje wystawione na tę samą czy inną chorobę czy przez innego lekarza.

• okresy niezdolności do pracy, w których ubezpieczony nie ma prawa do wynagrodzenia i zasiłku chorobowego, gdyż na podstawie przepisów o wynagradzaniu zachowuje za te okresy prawo do wynagrodzenia – czyli okresy, gdzie pracownik był co prawda na zwolnieniu lekarskim, ale za ten czas miał płacone wynagrodzenie za pracę, a nie chorobowe czy zasiłek

• okresy niezdolności do pracy, w których ubezpieczony nie ma prawa do świadczeń chorobowych, bo np. zwolnienie lekarskie powstało w wyniku umyślnego przestępstwa lub wykroczenia

• okresy zwolnienia lekarskiego za pierwsze 5 dni – z powodu nadużycia alkoholu

• okresy, za które ubezpieczony stracił prawo do wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku, bo w okresie zwolnienia podejmował aktywności zakazane.

Praca w dwóch zakładach – zwolnienie w jednym, praca w drugim od 2027 roku

Ważna rzecz – od 1 stycznia 2027 możliwa jest sytuacja, gdzie pracownik w jednym zakładzie pracy jest na zwolnieniu lekarskim, a w drugim normalnie pracuje, bo stan zdrowia nie pozwala na wykonywanie określonego rodzaju pracy, ale na inny rodzaj pozwala.

W takim wypadku i tak obowiązuje jeden okres zasiłkowy. Czyli do tych 182 albo 270 dni okresu zasiłkowego wlicza się zwolnienie lekarskie w jednym zakładzie, chociaż w innym pracownik na zwolnieniu nie przebywa.

Co się nie wlicza do okresu zasiłkowego?

Do okresu zasiłkowego nie wlicza się:

• okresów niezdolności do pracy, pomiędzy którymi wystąpiła przerwa przekraczająca 60 dni. Czyli jeśli mamy przerwę w zwolnieniach lekarskich co najmniej 61 dni, to otwiera się nowy okres zasiłkowy i od nowa liczymy 182 dni

• okresów niezdolności do pracy przypadających przed przerwą nie dłuższą niż 60 dni, jeżeli po przerwie niezdolność do pracy wystąpiła w trakcie ciąży. Czyli jeśli mamy zwolnienia lekarskie, między nimi przerwę krótszą niż 60 dni, ale drugie zwolnienie lekarskie przypada już na okres ciąży, to od nowa liczymy okres zasiłkowy

• okresu niezdolności do pracy przypadającego w okresie wyczekiwania, czyli okresu, gdzie ubezpieczony (np. pracownik czy zleceniobiorca, ale również osoba na własnej działalności opłacająca dobrowolną składkę chorobową) nie ma prawa do świadczenia wobec krótko trwającego ubezpieczenia.

O okresie wyczekiwania mówiliśmy w naszym innym materiale, link tutaj: Zwolnienie lekarskie w pierwszym miesiącu pracy

Do okresu zasiłkowego nie wlicza się również zwolnień lekarskich przypadających w czasie urlopu bezpłatnego, wychowawczego, tymczasowego aresztowania czy odbywania kary pozbawienia wolności, w okresie od dnia śmierci pracodawcy do wygaśnięcia stosunku pracy.

Dzień częściowo przepracowany a pierwszy dzień zwolnienia lekarskiego

I teraz bardzo ważna rzecz. Może się zdarzyć, że pracownik przychodzi do pracy, pracuje np. 3 godziny albo nawet całą dniówkę i idzie do lekarza po pracy. Dostaje zwolnienie lekarskie od tego dnia.

Za ten dzień należy mu się zatem wynagrodzenie za te 3 godziny plus chorobowe za cały dzień, bo zgodnie z art. 11 ust. 4 ustawy zasiłkowej zasiłek chorobowy przysługuje za dzień, a nie za godziny.

ZUS zmienił swoje stanowisko w tej sprawie w 2025 roku i obecnie twierdzi, że:

Niezależnie od tego czy pracownik otrzymał wynagrodzenie za pracę za cały przepracowany dzień czy za część dnia, za który następnie miał orzeczoną niezdolność do pracy z powodu choroby, dzień ten wlicza się do okresu zasiłkowego.

Czyli te dzień częściowo przepracowany i jednocześnie będący pierwszym dniem zwolnienia lekarskiego wlicza się do okresu zasiłkowego 182 czy 270 dni.

Jak to wygląda w praktyce – dwa przypadki:

Pierwszy przypadek: pracownik przepracował danego dnia 3 godziny, a następnie poszedł do lekarza i dostał zwolnienie lekarskie. Ma płacone wynagrodzenie za pracę za te 3 godziny (bo zgodnie z art. 80 Kodeksu pracy wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną). Otrzyma również wynagrodzenie chorobowe z art. 92 Kodeksu pracy albo zasiłek chorobowy za cały dzień.

Drugi przypadek: pracownik przepracował normalnie całą dniówkę i udał się do lekarza po pracy. Dostał zwolnienie lekarskie od tego samego dnia. Za ten dzień należy mu się normalne wynagrodzenie za pracę, chorobowe mu się nie należy, bo zachował prawo do normalnego wynagrodzenia za pracę, ale jednocześnie ten dzień wliczamy do okresu zasiłkowego 182 czy 270 dni.

Sprawdź także: Czy zwolnienie lekarskie na weekend się opłaca?

Co się dzieje, gdy okres zasiłkowy się kończy?

Teraz kolejna sprawa. Pracownik chodzi na częste zwolnienia lekarskie, są między nimi przerwy, ale generalnie łącznie przebywał na zwolnieniach 196 dni. Za 182 dni miał wypłacone wynagrodzenie chorobowe i zasiłek, a pozostałe 14 dni to już nieobecność usprawiedliwiona niepłatna.

Pytanie, ile pracownik może przebywać na zwolnieniu lekarskim, nawet niepłatnym?

Jeśli okres zasiłkowy zbliża się do końca, a pracownik nie odzyskuje zdolności do pracy, powinien wystąpić o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego.

Takie świadczenie przyznaje mu ZUS, jeśli są podstawy do jego przyznania, czyli stan zdrowia rokuje poprawę. Załóżmy, że ZUS takiego świadczenia nie przyznał.

Dodajmy, że świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje osobie, która ma prawo do emerytury czy renty z tytułu niezdolności do pracy. Jeśli zatem zatrudniamy emeryta, który wyczerpał 182 dni okresu zasiłkowego, nie ma on prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

Stanowi o tym wprost art. 18 ust. 7 ustawy zasiłkowej:

Świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego oraz do urlopu dla poratowania zdrowia, udzielonego na podstawie odrębnych przepisów.

W pewnym momencie pracownik musi wrócić do pracy. Nie może w nieskończoność przebywać na zwolnieniach lekarskich, nawet niepłatnych. Lekarze nie będą wystawiać zwolnień bez końca.

Pracownik wraca, oczywiście musimy go skierować na badania kontrolne i jeśli medycyna pracy stwierdza, że pracownik jest zdolny do pracy, to normalnie wykonuje swoje obowiązki.

Co jeśli pracownik nie odzyska zdolności do pracy po zakończeniu zwolnień?

Jeśli lekarz medycyny pracy – mówiąc potocznie – nie da pracownikowi zdolności do pracy, a nie mamy dla niego innego stanowiska, można mu wypowiedzieć umowę o pracę, na okres wypowiedzenia odsunąć od wykonywania pracy – bo nie ma do niej zdolności.

Oczywiście za ten czas pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia. Można z nim też rozwiązać umowę o pracę za porozumieniem stron.

Praktyczne przykłady — kiedy okres zasiłkowy biegnie dalej, a kiedy zaczyna się od nowa

Teraz kilka konkretnych sytuacji z życia, które pokazują jak to działa w praktyce.

Przykład z urlopem wypoczynkowym w trakcie zwolnień:

Może się okazać, że np. pracownik był na zwolnieniach lekarskich w sumie 170 dni. Zwolnienie lekarskie kończy się 16 lipca. 17 lipca pracownik idzie do medycyny pracy i dostaje zdolność do pracy.

Następnie mamy weekend 18 i 19 lipca, a od poniedziałku pracownik idzie na zaległy urlop wypoczynkowy. Potem 12 sierpnia pracownik ponownie idzie na zwolnienie lekarskie.

Urlop wypoczynkowy oczywiście nie zeruje licznika – ponieważ przerwa w zwolnieniach lekarskich trwała nie więcej niż 60 dni, okres zasiłkowy jest kontynuowany. Czyli nie liczymy od nowa 182 dni, ale doliczamy czas tego zwolnienia do poprzednich 170 dni i jeśli pracownik przekroczy łącznie 182, to „nadwyżka” zwolnienia lekarskiego ponad te 182 będzie dla niego niepłatna.

Przykład z ciążą po długim okresie zasiłkowym:

Inny przypadek – pracownica w ciąży, wykorzystała 254 dni okresu zasiłkowego, urodziła, od dnia porodu urlop macierzyński, potem rodzicielski. Wraca po rodzicielskim na kilka dni do pracy i idzie na zwolnienie lekarskie. Okres zasiłkowy 182 dni rozpoczyna się na nowo.

Przykład ze świadczeniem rehabilitacyjnym:

Kolejny przypadek – pracownik wyczerpał okres zasiłkowy, poszedł na świadczenie rehabilitacyjne na 6 miesięcy. Świadczenie kończy się 6 sierpnia, jednakże od 7 sierpnia pracownik znów jest na zwolnieniu lekarskim.

W tym wypadku nowy okres zasiłkowy nie otwiera się. Jeżeli bezpośrednio przed okresem orzeczonej niezdolności do pracy z powodu choroby ubezpieczony pobierał świadczenie rehabilitacyjne, okresy orzeczonej niezdolności do pracy przed i po świadczeniu rehabilitacyjnym zlicza się do jednego okresu zasiłkowego.

Przykład z cofniętym prawem do zasiłku:

Kolejny przykład z praktyki. Pracownik na zwolnieniu lekarskim. Pracodawca nalicza i wypłaca zasiłek chorobowy. Okazuje się, że ZUS cofnął pracownikowi prawo do zasiłku za okres zwolnienia lekarskiego, bo pracownik wykorzystywał je niezgodnie z przeznaczeniem.

Nie ma to znaczenia – to zwolnienie lekarskie nadal wlicza się do okresu zasiłkowego.

Przykład z wypadkiem przy pracy po zwykłym zwolnieniu:

Jeszcze inny przykład – pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim już 93 dni. Kończy zwolnienie lekarskie, wraca do pracy po badaniach kontrolnych. Mijają 3 tygodnie i pracownik ma wypadek przy pracy. Czy otwiera się nowy okres zasiłkowy, skoro wcześniej to było „zwykłe” zwolnienie lekarskie, a obecne jest po wypadku przy pracy?

Nie. Nadal obydwa zwolnienia wliczamy do jednego okresu zasiłkowego. Przepisy ustawy zasiłkowej nie rozróżniają tych dwóch zwolnień – nie ma znaczenia, czy zwolnienie lekarskie jest spowodowane wypadkiem przy pracy czy nie, stosujemy te same zasady, czyli domyślnie, aby otworzył się nowy okres zasiłkowy, musi być przerwa w zwolnieniach lekarskich trwająca co najmniej 61 dni.

Okres zasiłkowy po rozwiązaniu umowy o pracę

Jeszcze jedna rzecz. Okres zasiłkowy po ustaniu tytułu do ubezpieczenia, czyli np. rozwiązaniu umowy o pracę to 91 dni. Te 91 dni liczymy od dnia następnego po rozwiązaniu umowy.

Przykład:

Pracownik ma umowę do 30 czerwca. Jednakże już 11 maja idzie na zwolnienie lekarskie i pozostaje na nim aż do rozwiązania umowy, a zwolnienie zostało wystawione do 10 lipca. Okres zasiłkowy póki zatrudnienie trwa – to 182 dni, ale po rozwiązaniu umowy już tylko 91 dni.

Te 91 dni liczymy od 1 lipca, a nie od 11 maja, czyli od daty, kiedy zwolnienie się rozpoczęło.

O zwolnieniach lekarskich po ustaniu zatrudnienia mówiliśmy w naszym innym materiale, link w opisie.

Kolejny przykład:

Załóżmy, że pracownik poszedł na zwolnienie lekarskie 1 lutego. Przebywa na nim cały czas. Umowa o pracę rozwiązała się 30 czerwca. W tym wypadku po rozwiązaniu umowy o pracę okres zasiłkowy nie będzie już wynosił 91 dni, bo skoro cały okres zasiłkowy wynosi 182, a te 182 dni liczymy od 1 lutego, to od 1 lutego do 30 czerwca pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim łącznie 150 dni, czyli po rozwiązaniu umowy zostaje jeszcze 32 dni, aż do ogólnego limitu 182 dni.

Urlop opiekuńczy i zwolnienie lekarskie na dziecko a okres zasiłkowy

Na zakończenie warto również wspomnieć, iż jeśli pracownik przebywa na urlopie opiekuńczym z art. 173(1) Kodeksu pracy i w tym czasie rozchoruje się, nie ma prawa do zasiłku za te dni, kiedy zwolnienie pokrywa się z urlopem opiekuńczym, jak również te dni nie liczą się do okresu zasiłkowego.

Skoro są one dla pracownika niepłatne, bo przepis tak stanowi wprost, to podobnie jak zwolnienia lekarskiego w okresie wyczekiwania, nie wliczamy ich do okresu zasiłkowego.

I jeszcze jedna rzecz – pracownik na zwolnieniu lekarskim do 31 lipca. Od 8 do 13 sierpnia przebywał na zwolnieniu lekarskim na dziecko. Wraca do pracy, pracuje i 6 października idzie na kolejne zwolnienie lekarskie na siebie.

Otwiera się nowy okres zasiłkowy. Przerwa między końcem zwolnienia lekarskiego na dziecko a rozpoczęciem zwolnienia lekarskiego na pracownika nie jest dłuższa niż 61 dni, ale dla ustalenia okresu zasiłkowego liczymy tylko okresy zwolnień lekarskich na pracownika. A skoro jedno zwolnienie zakończyło się 31 lipca, a drugie rozpoczyna 6 października, to przerwa w zwolnieniach wynosi ponad 60 dni, a więc otwiera się nowy okres zasiłkowy.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa — art. 8 ust. 1 (długość okresu zasiłkowego), art. 9 (okresy wliczane i niewliczane do okresu zasiłkowego), art. 11 ust. 4 (zasiłek chorobowy przysługujący za dzień, nie za godziny), art. 18 ust. 7 (wyłączenia w prawie do świadczenia rehabilitacyjnego)
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy — art. 80 (wynagrodzenie za pracę wykonaną), art. 92 (wynagrodzenie chorobowe), art. 173¹ (urlop opiekuńczy)

Najczęściej zadawane pytania: